Bloom’un dijital taksonomisine geçmeden önce, Bloom’un Taksonomisi’nin ne olduğunu anlayalım. 1950’lerde Benjamin Bloom tarafından geliştirilen Bloom’un Taksonomisi, öğrenmede bilişsel hedeflerin kategorize edilip sıralandığı, akıllıca tasarlanmış bir rehberdir. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirebilmesi ve öğrenme hedeflerinin anlamlı hale getirilebilmesi için değerli bir yol haritası sunar. Peki bunu nasıl yapar?
Bloom’un Taksonomisi
Bir kavramı anlayabilmek için önce mevcut bilgilerimizi hatırlamamız gerekir. Aynı şekilde, bu bilgi ve kavramları muhakeme edip, uygulayabilmemiz için de önce anlamamız gerekir. Bunun için taksonomi, Düşük Düzeyli Düşünme Becerileri’nden, Üst Düzey Düşünme Becerileri’ne doğru kademeli bir geçiş sürecini savunur.
Bu kademeler sayesinde, öğrenme sürecindeki kişilerden, zorluk bakımından henüz hazır olmadıkları aktiviteler yapmalarını beklememiş oluruz. Aktiviteler aşamalı olarak zorlaşır.
1990’larda, Bloom’un eski bir öğrencisi olan Lorin Anderson, Bloom’un Taksonomisi’ni yeniden ele alır ve revize ederek 2001’de Bloom’un Yenilenmiş Taksonomisi‘ni yayınlar. Bloom, her kademeyi bir isim-fiil ile adlandırmıştır. Bu taksonomideki temel nokta ise, her kademenin isim yerine fiillerle ifade edilmiş olması ve taksonomi içindeki sıralamanın yeniden düzenlenmesidir.
Aşağıdaki listede, düşük düzeyli düşünme becerilerinden yükseğe doğru sıralanmış bu yeni halini, ilgili fiillerle birlikte görebilirsiniz.
- Hatırlama – tanıma, liste yapma, açıklama yapma, tanımlama, geri getirme, adlandırma, bulma, yer belirleme
- Anlama – yorumlama, özetleme, çıkarımda bulunma, başka sözcükle ifade etme, sınıflandırma, karşılaştırma, açıklama, örneklendirme
- Uygulama – tatbik etme, gerçekleştirme, kullanma, yürütme
- Analiz etme – karşılaştırma, düzenleme, parçalara ayırma, atfetme, ana hatlarını çıkarma, bulma, yapılandırma, entegre etme
- Değerlendirme – kontrol etme, hipotez oluşturma, eleştiri yapma, deney yapma, yargıya varma, test etme, tespit etme, izleme
- Yaratma – tasarlama, inşa etme, planlama, üretme, icat etme, yapma
Bloom’un Yenilenmiş Taksonomisi, günümüzde dijital dünyanın hayatımızın her alanına girmesiyle, dijital teknolojilerin öğrenme deneyimlerini nasıl dönüştürebileceğini de ele almaktadır. Bu noktada, Bloom’un Dijital Taksonomisi devreye girer ve öğretim uzmanlarının teknolojiyi kullanarak katılımcıların bilişsel gelişimini destekleme konusunda onlara rehberlik eder.
Bloom’un Dijital Taksonomisi
Bloom’un Dijital Taksonomisi (Andrew Churches, 2008) öğrencilerin beceri seviyelerine uygun olarak teknolojiyi etkili şekilde kullanmalarını hedefler. Öğretim tasarımcıları da kurs katılımcılarının düşünme ve öğrenme süreçlerini bu dijital araç ve aktivitelerle destekler.
Aşağıda, Bloom’un Yenilenmiş Taksonomisi’ndeki seviyeler ve bu seviyelere karşılık gelen dijital aktivite örneklerini bulabilirsiniz.
1. Hatırlama
Önceden öğrenilmiş ilgili bilgi ve kavramları hatırlamak.
Aktivite: Yer imi ekleme, favorilere ekleme, kopyalama, arama yapma, madde işaretleme, vurgulama, alıntı yapma, grup ağı oluşturma
2. Anlama
Yazılı materyal ve görsellerden fikir edinip, kavramları açıklamak, anlam oluşturmak.
Aktivite: Gelişmiş arama yapma, açıklama ekleme, blog günlüğü tutma, tweetleme, etiketleme, yorum yazma, bültene abone olma
3. Uygulama
Modeller, grafikler, sunumlar üzerinden, sorun çözmek ve görev tamamlamak için yeni bilgiyi kullanmak.
Aktivite: Hesaplama, grafik tablo/şema oluşturma, düzenleme, hackleme, sunum yapma, oyun oynama, yükleme, bir grupla paylaşma
4. Analiz etme / Çözümleme
Fikirler, kavramlar arasında bağlantılar kurmak ya da bilgiyi parçalara ayırarak, bu parçaların birbirleriyle nasıl ilişkilendiğini anlamak
Aktivite: Farklı multimedya bileşenlerini bir araya getirme, zihin haritası oluşturma, anket yapma, crackleme, bağlantı oluşturma, hesaplama, doğrulama
5. Değerlendirme
Bir durumu veya kararı savunmak; kriter ve standartlara bağlı kalarak, bilgi veya fikirlerin değerlendirilmesiyle ilgili yargı oluşturmak, karara varmak.
Aktivite: Not verme, sosyal ağ oluşturma, puanlama, derecelendirme, test etme, ifade etme, blog yorumlama, forumda tartışma, post yazma
6. Yaratma
Yeni edinilmiş bilgiyi kullanarak, orijinal çalışmalar üretmek.
Aktivite: Animasyon yaratma, blog yazma, film yapma, podcast yayınlama, kitap yayınlama, simülasyon yaratma, video blogu oluşturma, programlama
Özet
Bloom’un Dijital Taksonomisi, bize katılımcıların ihtiyaçlarına uygun çevrimiçi öğrenme etkinlikleri oluşturmamız için rehberlik eder. Farklı dijital araçlar arasından doğru olanı seçmemiz için bizi yönlendirir.
Kurs içeriklerini tasarlarken, öğrencinin seviyesine en uygun dijital aktiviteyi seçip, etkinliğin zorluk derecesini aşmadığından veya fazla kolay kalmadığından emin olmamızı sağlar.
Kaynak:
1. Bloom’s Taxonomy Blooms Digitally (2008), Andrew Churches
2. https://teachonline.asu.edu/2016/05/integrating-technology-blooms-taxonomy/
Fotoğraf: rawpixel.com
Sinem Başaran